อุตสาหกรรมไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานี(SPDC)

ความเป็นมา

• การรวมกลุ่มอุตสาหกรรม (Cluster)หรือ เครือข่ายวิสาหกิจ เป็นแนวคิดในการพัฒนาอุตสาหกรรม ซึ่งได้รับการพัฒนาให้เป็นทฤษฎีในฐานะที่เป็นเครื่องมือการพัฒนาในระดับ จุลภาค มีจุดกำเนิดมาจากทฤษฎีว่าด้วยความสารมารถในการแข่งขันของชาติ ของศาสตราจารย์ ไมเคิล อี.พอร์เตอร์ ใน ค.ศ. 1990 โดยเสนอในบทความวิชาการ "The Competitive Advantage Nation" ว่าแนวคิดที่มีความหมายอย่างแท้จริง ของความสามารถในการแข่งขันของประเทศ คือ การเพิ่มผลิตภาพ (Productivity)

นิยาม Cluster

1. การกระจุกตัวของธุรกิจต่าง ๆ ที่มีการติดต่อระหว่างกัน ครอบคลุมทั้งผู้ป้อนวัตถุดิบ ผู้ผลิต ผู้ให้บริการ และองค์กรหรือสถาบันเฉพาะทางในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ หนึ่ง ๆ ซึ่งเป็นการรวมตัวกันเพื่อกำหนดทิศทาง และกลยุทธ์การพัฒนาร่วมกัน เป็นการร่วมมือกันในการพัฒนาปัจจัยร่วม ซึ่งจุดมุ่งหมายหลักของการรวมกลุ่ม คือ เพื่อมุ่งยกระดับความสามารถในการแข่งขันโดยรวมของ Cluster นั้น ๆ
2. การกระจุกตัวหรือการรวมกลุ่มของวิสาหกิจที่ตั้งอยู่ในท้องถิ่น หรือพื้นที่ใกล้เคียงกัน โดยที่วิสาหกิจในกลุ่มผลิตสินค้าหรือให้บริการที่มีลักษณะเหมือนกัน เกี่ยวข้องกันหรือส่งเสริมกัน เผชิญปัญหาและอุปสรรค โอกาส และการท้าทายทางธุรกิจที่คล้ายกัน ทั้งนี้ คลัสเตอร์ยังหมายรวมถึงผู้ให้บริการ (Supporting Institutes) และหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องในท้องถิ่น ซึ่งจะช่วยส่งเสริมการพัฒนาคลัสเตอร์

ประโยชน์ของ Cluster

1. ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพกิจการและคุณภาพอย่างต่อเนื่อง
2. ส่งเสริมการเกิดธุรกิจใหม่และการขยายตัวของธุรกิจเดิม
3. ช่วยลดต้นทุนของธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เช่น การซื้อวัตถุดิบ การวิจัยเพื่อนาร่วมกัน
4. การแก้ไขปัญหาที่ดีขึ้น เช่น ค่าขนส่ง ค่าใช้จ่ายรายเดือน การใช้จ่ายด้านสินค้าคงคลัง
5. ช่วยในการสร้างอำนาจต่อรองทางธุรกิจ
6. ส่งเสริมการสร้างนวัตกรรมใหม่
7. เกิดการรแลกเปลี่ยนข้อมูล สถานการณ์เศรษฐกิจภายในและภายนอกประเทศ และองค์ความรู้ของสมาชิก
8. ขยายตลาดทางการค้า และการลงทุน โดยภาพรวม

โครงการพัฒนาการรวมกลุ่มอุตสาหกรรมไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานี (SPDC)

• กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม ได้รับความช่วยเหลือทางเทคโนโลยีและวิชาการจากรัฐบาลญี่ปุ่นผ่านทางองค์กร ความร่วมมือระหว่างประเทศญี่ปุ่น (Japan International Cooperation Agency : JICA) ภายใต้ "โครงการศึกษาแนวทางการพัฒนาการให้บริการปรึกษาแนะนำเพื่อส่งเสริมกลุ่ม อุตสาหกรรม SME ในภูมิภาค (The Study on Development of Consulting Services to Promote SME Cluster and Regional Development in the Kingdom of Thailand :CSCD)" พิจารณาคัดเลือกกลุ่มอุตสาหกรรม จำนวน 3 กลุ่ม พัฒนาเป็นโครงการนำร่อง เพื่อจัดทำแผนแม่บท และแผนการดำเนินงานในการพัฒนาคลัสเตอร์แต่ละกลุ่มอุตสาหกรรม โดยในพื้นที่ภาคใต้ กลุ่มอุตสาหกรรมไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมเป็นโครงการนำร่องในการพัฒนาการรวมกลุ่ม อุตสาหกรรม ภายใต้การประสานงาน ระหว่างกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม โดยศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 10 และ JICA ระยะเวลาดำเนินการ สิงหาคม 2547 ถึง กุมภาพันธ์ 2548
  

ผลลัพธ์การดำเนินงานโครงการนำร่อง

1. มีการจัดทำเฟอร์นิเจอร์ต้นแบบ ภายใต้รูปแบบของ JICA
2. มีการจัดทำรายงานผลการสำรวจการลดความสูญเปล่าและลดความสูญเสียในขบวนการผลิตอุตสาหกรรมไม้ยางพารา
3. มีการจัดการแข่งขันทักษะงานไม้ และการจัดนิทรรศการเฟอร์นิเจอร์

การพัฒนาในระยะต่อมา

รัฐบาลมีนโยบายให้นำหลักการพัฒนาการรวมกลุ่มอุตสาหกรรม (Cluster) มาเป็นแนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรม เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) โดยกำหนดเป็นแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด ส่งผลให้แต่ละจังหวัดต้องการพัฒนา และผลักดันอุตสาหกรรมเด่นในจังหวัดให้เติบโตเป็นรูปธรรม ด้วยเหตุผลข้างต้น การพัฒนาอุตสาหกรรมไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานี ตามแนวทางการพัฒนา Cluster ของศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 10 จึงได้รับการสนับสนุนให้เกิดความเข้มแข็งมากยิ่งขึ้น ภายใต้ งบประมาณบูรณาการจังหวัดสุราษฎร์ธานี (งบ CEO) เริ่มตั้งแต่ ปีงบประมาณ 2548 เป็นต้นมา

ผลลัพธ์การดำเนินงาน

ปัจจุบันการพัฒนาการรวมกลุ่มอุตสาหกรรมไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานี ประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง โดยมีสมาชิกอุตสาหกรรมไม้ยางพาราเข้ารวมกลุ่ม จำนวน 22 บริษัท และมีการเชื่อมโยงการทำกิจกรรม ดังนี้

1. การจัดตั้งองค์กร เพื่อทำหน้าที่เป็นหน่วยงานแกนกลางในการประสานงานการพัฒนาการรวมกลุ่ม อุตสาหกรรม ด้านวิชาการ และ การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารสถานการณ์ไม้ยางพาราให้แก่สมาชิกในนาม "ศูนย์พัฒนาอุตสาหกรรมไม้ยางพาราสุราษฎร์ธานี (Suratthani Parawood Development Cluster : SPDC)"
2. การร่วมลงทุนจัดตั้ง บริษัทกลางส่งออกผลิตภัณฑ์ไม้ยางพาราระหว่างประเทศในนาม บริษัท ไทยคลัสเตอร์พาราวู้ด จำกัด (Thai Cluster Parawood :TCP) ซึ่งจะก่อให้เกิดการสร้างงานและสร้างรายได้ให้กับสมาชิก อีกทั้ง เป็นการนำเงินตราต่างประเทศเข้าประเทศ ส่งผลดีต่อระบบเศรษฐกิจโดยรวมของจังหวัดและของประเทศต่อไป
3. การพัฒนาศักยภาพการประกอบธุรกิจการอุตสาหกรรม ภายใต้ "โครงการความร่วมมือการพัฒนาด้านการค้า การลงทุน ระหว่างประเทศระดับจังหวัด (งบองค์การบริหารส่วนจังหวัด) โดยมีกิจกรรมย่อยภายใต้โครงการฯ 3 กิจกรรม

ผลการดำเนินงาน

1. ตลาดส่งออกผลิตภัณฑ์ไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานีเพิ่มขึ้น
2. มูลค่าการส่งออกผลิตภัณฑ์ไม้ยางพาราจังหวัดสุราษฎร์ธานีเพิ่มขั้น
3. ผู้ประกอบการจากประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนมาดูแหล่งผลิตแปรรูปไม้ยางพาราพร้อมทั้งมีการสั่งซื้อไม้เพิ่มขึ้น (7 เม.ย.2549)
4. แถลงข่าวเปิดตัว "ศูนย์พัฒนาอุตสาหกรรมไม้ยางพาราสุราษฎร์ธานี(Suratthani Parawood Development Cluster : SPDC)" ซึ่งเป็นหน่วยงานแกนกลางในการประสานงานการพัฒนากลุ่มอุตสาหกรรม ด้านวิชาการ และการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารสถานการณ์ไม้ยางพาราให้แก่สมาชิก และการลงนามความร่วมมือในการพัฒนาปาล์มน้ำมันระหว่างรัฐบาลไทยและ รัฐบาลเยอรมัน